FODMAP-dieet, vezeladvies en begeleiding bij chronische buikklachten
Het prikkelbare-darmsyndroom (IBS, van het Engelse Irritable Bowel Syndrome) is een functionele darmstoornis waarbij de darmen overgevoelig reageren op bepaalde prikkels. Er is geen structurele beschadiging van de darmwand, maar de klachten zijn reëel en kunnen de kwaliteit van leven sterk beïnvloeden. IBS treft naar schatting 10 tot 15 procent van de volwassen bevolking en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
Typische klachten zijn buikpijn of -krampen, een opgeblazen gevoel, winderigheid, en wisselende stoelgang (diarree, constipatie of een combinatie van beide). De klachten variëren van persoon tot persoon en kunnen sterk schommelen in intensiteit.
Voeding is een van de belangrijkste uitlokkers van IBS-klachten. Bepaalde fermenteerbare koolhydraten worden in de dikke darm afgebroken door bacteriën, waarbij gas vrijkomt. Bij mensen met IBS leidt dit sneller tot pijn en opgeblazenheid dan bij anderen. Andere factoren zoals stress, slaapgebrek en de darmflora spelen ook een rol, maar voeding is het meest direct beïnvloedbaar.
Het low-FODMAP-dieet is de meest onderbouwde voedingsaanpak bij IBS. FODMAP staat voor Fermenteerbare Oligosachariden, Disachariden, Monosachariden en Polyolen: korte koolhydraten die slecht worden opgenomen in de dunne darm. Voorbeelden van hoog-FODMAP-voedingsmiddelen zijn:
Het low-FODMAP-dieet verloopt in drie fasen: een eliminatiefase van 4 tot 6 weken, een herintroductiefase waarbij voedingsmiddelen systematisch worden getest, en een persoonlijk onderhoudsdieet gebaseerd op de eigen tolerantie. Dit proces is complex en dient altijd begeleid te worden door een diëtist met ervaring in het FODMAP-protocol.
Vezels hebben een tweesnijdend karakter bij IBS. Oplosbare vezels (havermout, psyllium, wortelen) zijn over het algemeen goed verdragen en kunnen de stoelgang normaliseren. Onoplosbare vezels (tarwezemelen, rauwe groenten in grote hoeveelheden) kunnen bij sommige mensen de klachten verergeren. Een diëtist helpt u de juiste vezelbalans te vinden op basis van uw individuele reactie.
Zelfstandig experimenteren met eliminatiediëten is riskant: het kan leiden tot onnodige voedingstekorten en een te beperkt eetpatroon. Een diëtist zorgt ervoor dat u ook tijdens de eliminatiefase voldoende gevarieerd en voedingskundig adequaat eet. Bovendien begeleidt hij of zij de herintroductie stap voor stap, zodat u precies weet welke voedingsmiddelen u kunt verdragen en in welke hoeveelheden.
IBS geeft momenteel geen recht op RIZIV-terugbetaling voor dieetconsultaties. Veel ziekenfondsen voorzien echter een tegemoetkoming via hun aanvullende verzekering. Informeer bij uw mutualiteit. Meer informatie op de pagina ziekenfonds en diëtist.
Zoekt u een diëtist gespecialiseerd in IBS en het FODMAP-dieet? Vind een diëtist bij u in de buurt →