Voeding bij kanker

Waarom voeding cruciaal is bij kanker

Voeding speelt een essentiële rol bij elke fase van een kankerbehandeling. Kankercellen verbruiken veel energie en eiwitten, waardoor het lichaam extra wordt belast. Tegelijkertijd verminderen bijwerkingen van chemotherapie, bestraling en chirurgie vaak de eetlust, smaakbeleving en het vermogen om voedsel te verteren. Het gevolg is dat ondervoeding bij kankerpatiënten uiterst frequent is, en dat terwijl een goede voedingstoestand net de behandeling beter verdraagbaar maakt en het herstel bevordert.

Ondervoeding tijdens de behandeling

Ondervoeding bij kanker is meer dan gewichtsverlies. Het gaat om een tekort aan calorieën, eiwitten, vitaminen en mineralen dat leidt tot spierverlies (cachexie), vermoeidheid, verminderde immuunfunctie en een langzamer herstel. Studies tonen aan dat kankerpatiënten met een goede voedingsstatus chemotherapie beter verdragen, minder complicaties hebben na chirurgie en een betere kwaliteit van leven rapporteren.

Vroegtijdige opsporing van ondervoeding en tijdige voedingsinterventie zijn daarom standaard onderdeel van goede oncologische zorg.

Bijwerkingen die het eten bemoeilijken

Chemo en bestraling kunnen talrijke klachten veroorzaken die het eten moeilijk maken:

• Misselijkheid en braken: kleine, frequente maaltijden en het vermijden van vette of sterk geurende gerechten helpen
• Smaakveranderingen: metaalsmaak, extreme gevoeligheid voor bepaalde smaken of smaakloosheid
• Mucositis: pijnlijke ontstekingen in de mond die kauwen en slikken bemoeilijken
• Verminderde eetlust: verhoogde energie- en eiwitdichtheid per maaltijd is dan cruciaal
• Diarree of constipatie: afhankelijk van het type behandeling en de locatie van de tumor

Calorierijke voeding bij verlies van eetlust

Wanneer de eetlust sterk verminderd is, is de strategie om zoveel mogelijk voedingsstoffen te concentreren in kleine hoeveelheden. Een oncologisch diëtist geeft praktisch advies: room of boter toevoegen aan soepen, eiwitpoeder mengen in shakes, noten en zaadjes door yoghurt roeren. Soms zijn drinkvoedingen (nutricia, Fresubin of gelijkaardige producten) tijdelijk nodig om de voedingsinname op peil te houden.

Herstelvoeding na chemo en chirurgie

Na de acute behandelfase start de herstelperiode. Eiwitten zijn dan bijzonder belangrijk voor het herstel van spierweefsel en het immuunsysteem. Een hoge eiwitinname (1,2 tot 1,5 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag) is aanbevolen. De diëtist helpt u geleidelijk het normale eetpatroon te hervatten, rekening houdend met eventuele blijvende neveneffecten zoals een stoma, een verwijderd deel van het maagdarmkanaal of blijvende smaakveranderingen.

Mythes over voeding en kanker

Er circuleren veel mythes over voeding bij kanker: suiker zou kanker voeden en moet volledig vermeden worden, bepaalde "superfoods" zouden kanker genezen, vasten tijdens chemo zou tumorcellen afdoden. Een oncologisch diëtist geeft u evidence-based advies en helpt u door het woud van tegenstrijdige informatie navigeren. Strikte eliminatiediëten zijn bij kankerpatiënten zelden zinvol en kunnen de voedingstoestand verergeren.

Terugbetaling en toegang

Sommige ziekenhuizen beschikken over oncologisch diëtisten die interne patiënten en ambulante patiënten begeleiden. Voor externe begeleiding voorzien meerdere ziekenfondsen een tegemoetkoming. Meer informatie vindt u op de pagina's over RIZIV-terugbetaling en ziekenfonds.